Door 
De freehub-body — het ratelende deel van je achternaaf waar de cassette op schuift — is de plek waar de meeste bestelfouten rond wielen en cassettes ontstaan. De korte versie: Shimano-cassettes tot 11-speed vragen HG, Shimano 12-speed MTB vraagt Microspline, SRAM-cassettes met 10-tands startrondsel vragen XD (MTB) of XDR (race/gravel), en Campagnolo heeft zijn eigen body's. Het goede nieuws: op vrijwel elke moderne naaf is de body los te wisselen. Dit is het complete overzicht.
Waarom er überhaupt verschillende body's zijn
Eén reden domineert: het kleinste tandwiel. Op een klassieke HG-body past minimaal een 11-tands rondsel — kleiner kan niet, want het rondsel moet óver de body passen. Toen fabrikanten voor moderne 1x-aandrijvingen een groter bereik zochten, was een 10-tands startrondsel de oplossing, en dat vroeg een ander bevestigingsprincipe: SRAM's XD/XDR schroeft de cassette als geheel óm een slankere body, Shimano's Microspline gebruikt een fijner spline-profiel. Niet dwarsliggerij dus, maar geometrie — al maakt dat het uitzoekwerk er niet minder om.
Het overzicht per standaard
| Body | Herkenning | Hoort bij | Kleinste tandwiel |
|---|---|---|---|
| Shimano HG (race) | Brede rechte splines, één smallere | Shimano/SRAM cassettes 8-11-speed, Shimano 12-speed race | 11t |
| Shimano Microspline | Veel fijne splines | Shimano 12-speed MTB | 10t |
| SRAM XD | Kort, met schroefdraad | SRAM MTB-cassettes (Eagle) | 10t |
| SRAM XDR | Als XD, 1,85 mm langer | SRAM race/gravel 12-speed (AXS) | 10t |
| Campagnolo | Eigen splines | Campagnolo 9-12-speed | 11t |
| Campagnolo N3W | Korter dan klassiek Campa | Campagnolo Ekar (13-speed) | 9t |
Twee verdiepingen bij de tabel. Eén: XDR is simpelweg de langere raceversie van XD — een XD-cassette past met een spacer op XDR, andersom niet. Twee: binnen "HG" bestaan lengteverschillen tussen generaties (8/9/10-speed versus 11-speed race); een 11-speed racecassette op een oudere MTB-HG-body vraagt soms een spacer of past net niet. Meet en check bij twijfel — of vraag het ons.
Hoe herken je wat je nu hebt?
Drie routes, van makkelijk naar zeker:
- Kijk naar je cassette: het aantal versnellingen plus het merk van je groep bepaalt de vereiste body (zie tabel). Een 12-speed SRAM AXS-groep? Dan zit er XDR. Shimano 105 12-speed? HG.
- Kijk naar de body met de cassette eraf: schroefdraad = XD/XDR, veel fijne splines = Microspline, brede splines = HG.
- Zoek je naafmodel op: fabrikanten van kwaliteitsnaven leveren per model losse body's in elke standaard — precies waarom we bij wielenbouw op zulke naven aandringen.
Body wisselen: vaker mogelijk dan je denkt
Op moderne kwaliteitsnaven is de freehub-body een wisseldeel: aftrekken, nieuwe body met de juiste standaard erop, klaar. Dat betekent dat een overstap van Shimano 11-speed naar SRAM AXS, of van 11- naar 12-speed MTB, zelden een nieuw wiel vraagt — alleen de juiste body (en uiteraard een passende cassette en ketting). Uitzonderingen zijn er ook: bij sommige systeemwielen en budget-naven is de body niet los leverbaar, en dan zit je vast aan wat er zit. Check dat vóór je een complete groepswissel plant — het staat ook in onze compatibiliteitsgids.
Bij de wissel hoort klein onderhoud: de ratel- of pawl-mechaniek vangt onderweg water en vuil, en een schone, correct gesmeerde freehub (met freehub-vet, géén dikke lagervet in een ratelsysteem) klikt lichter en grijpt betrouwbaarder aan. Dat nemen we standaard mee bij een wielrevisie.
Veelgemaakte fouten
- Cassette gekocht op "12-speed" alleen. Een 12-speed Shimano-MTB-cassette en een 12-speed SRAM-cassette passen op totaal verschillende body's.
- XD en XDR verwisselen. Het lengteverschil van 1,85 mm lijkt niets en is alles.
- Wiel gekocht zonder body-check. Prachtige nieuwe wielset, verkeerde body: de klassieker onder de retourzendingen. Check de bestelde body-standaard altijd tegen je groepset.
- De borgring vergeten. HG-cassettes borgen met een lockring op de body; XD/XDR schroeven als geheel — gebruik het juiste gereedschap en moment, anders lost de cassette zichzelf.
Veelgestelde vragen
Past een 11-speed cassette op mijn 12-speed wiel?
Meestal wel bij raceswielen met HG-body (Shimano houdt 11- en 12-speed race op dezelfde body; soms met spacer). Bij XDR- of Microspline-wielen niet zonder body-wissel — de standaard hoort bij de cassette, niet bij het aantal versnellingen alleen.
Kan ik mijn wiel ombouwen van HG naar XDR?
Als de naaffabrikant een XDR-body voor jouw naafmodel levert: ja, het is een wissel van minuten. Zo niet, dan is een nieuwe achternaaf — en dus herspaken — of een ander wiel de route. We zoeken het per naaf voor je uit.
Waarom klikt mijn freehub luider dan vroeger?
Vuil of weggelopen smering in het ratelmechanisme. Een service — openen, reinigen, licht smeren — herstelt het. Negeren kan leiden tot pawls die blijven hangen: dat voelt als "doortrappen in het luchtledige" en is het moment dat een klein karwei een reparatie wordt.
Welke body moet ik kiezen bij een nieuwe wielset?
De body die bij je huidige (of geplande) groepset hoort — zie de tabel. Bestel je bij ons een set op maat, dan is de body-keuze onderdeel van de intake en per definitie passend.
Zeker weten wat past?
Stuur een foto van je cassette of kom langs in de werkplaats in Hapert: we stellen binnen minuten vast welke body je hebt en welke je nodig hebt. Cassettes en aandrijfonderdelen vind je in de shop.